Νευροχειρουργός Νίκος Μαραθεύτης


  Επικοινωνία : 210 6416016

Θεραπεία Πόνου με Εφαρμογή Ηλεκτροδίου Ραδιοσυχνοτήτων

 

 

Η θεραπεία με ραδιοσυχνότητες ενδείκνυται για την αντιμετώπιση του νευροπαθητικού πόνου, της νευραλγίας, αλλά και του επίμονου μυοσκελετικού πόνου, όπως της ισχιαλγίας, της οσφυαλγίας και της αυχεναλγίας, ο οποίος είναι συνεχής, έχει ανατομικά σαφή κατανομή και είναι ανθεκτικός στη συντηρητική θεραπεία (φάρμακα, επιθέματα, φυσιοθεραπείες κλπ).

Ο νευροπαθητικός πόνος μπορεί να θεραπευτεί με εφαρμογή ραδιοσυχνοτήτων. Παραδείγματα τέτοιων παθήσεων είναι η μεθερπητική νευραλγία και η νευραλγία τριδύμου νεύρου.

Παράδειγμα μη νευροπαθητικού πόνου που επιδέχεται θεραπεία με ραδιοσυχνότητες είναι η οσφυαλγία που οφείλεται στην εκφύλιση των αρθρώσεων των σπονδύλων, όπως και επιλεγμένες περιπτώσεις αυχεναλγίας.
Η χρήση ραδιοσυχνοτήτων δεν ενδείκνυται όταν ο πόνος είναι κεντρικής αιτιολογίας, δηλαδή η βλάβη του νευρικού συστήματος βρίσκεται σε ανώτερο επίπεδο, στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό.
Οι ραδιοσυχνότητες εφαρμόζονται μέσω ηλεκτροδίου, στο ενεργό άκρο μιας ειδικής βελόνας, χρησιμοποιώντας συνεχές ηλεκτρικό πεδίο, το οποίο μέσω της τριβής των ιόντων προκαλεί την ελεγχόμενη παραγωγή θερμότητας. Όταν η θερμότητα αυτή (60-90°C, ανάλογα με τις ενδείξεις) επιδράσει επάνω σε κάποιο νεύρο στόχο, προκαλεί την εκλεκτική καταστροφή και τροποποίησή του, με στόχο τη διακοπή της μετάδοσης των επώδυνων σημάτων προς το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο, άρα της κατάργησης του πόνου.

Το ηλεκτρικό πεδίο ραδιοσυχνότητας παράγεται από ειδική γεννήτρια ραδιοσυχνοτήτων και ασκείται στο στόχο μέσω ειδικής βελόνας με ενεργό μη μονωμένο άκρο, μέσα στην οποία εισέρχεται ηλεκτρόδιο που συνδέεται με την γεννήτρια. Η γεννήτρια φέρει οθόνη ενδείξεων και δίνει λεπτομερείς πληροφορίες που αφορούν τις διάφορες παραμέτρους τις επέμβασης.

 

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ (ΑΦΟΡΑ ΙΔΙΩΣ ΤΗΝ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ)

Η επέμβαση γίνεται υπό τοπική αναισθησία και μέθη, με ακτινοσκοπική καθοδήγηση (C-arm). Ο/Η ασθενής δεν χρειάζεται να διανυκτερεύσει στο νοσοκομείο και αποχωρεί για το σπίτι του, λίγες ώρες μετά το τέλος της επέμβασης (ημερήσια νοσηλεία).

Αφού ληφθούν όλα τα μέτρα αντισηψίας, μια ειδική βελόνα κατευθύνεται με απόλυτη ακρίβεια προς το στόχο. Χρησιμοποιούμε ακτινοσκοπικά οδηγά σημεία, λαμβάνοντας πολλαπλές λήψεις profile, face και λοξές, ώστε η βελόνη και το ηλεκτρόδιο να πλοηγηθούν ανάμεσα από τις ευαίσθητες δομές και μακριά από αγγεία, το νωτιαίο μυελό, τη σκληρά μήνιγγα και τα εσωτερικά όργανα (πχ τους πνεύμονες, σε περίπτωση προσπέλασης μεσοπλευρίου νεύρου).

Όταν η τελική σωστή θέση της επιβεβαιωθεί και ακτινοσκοπικά με διάφορες λήψεις, χορηγείται σκιαγραφικό, ώστε να διαγράψει το περίγραμμα του νεύρου και την προέκτασή του εντός του σπονδυλικού σωλήνα (στην περίπτωση επέμβασης εντός της σπονδυλικής στήλης). Έπειτα, το ειδικό ηλεκτρόδιο συνδέεται με τη γεννήτρια ραδιοσυχνοτήτων.
Ακολουθεί αισθητικό τεστ με διέγερση του νεύρου, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες εντάσεις (μΑ), τάσεις (mV) και συχνότητες (Hz), ώστε να επιτευχθεί η κοντινότερη στο στόχο (δηλαδή τον αισθητικό τομέα του νεύρου) τοποθέτηση του ενεργού άκρου της βελόνας. Μόλις αυτό επιτευχθεί και οι μετρήσεις των ανωτέρω παραμέτρων και της ιστικής αντίστασης (Ω), είναι ικανοποιητικές, ακολουθεί κινητικό τεστ και παρατηρείται η απάντηση του ασθενούς σε αυτού του τύπου τη διέγερση, ώστε να εξασφαλιστεί ότι το ενεργό άκρο της βελόνας είναι σε απόσταση ασφαλείας από το κινητικό νεύρο που δεν αποτελεί στόχο. Αυτή είναι μια ιδιαίτερη λεπτή διεργασία αν αναλογιστούμε ότι το άκρο του ηλεκτροδίου έχει συνήθως διάμετρο 1,4 mm, ενώ η διάμετρος του νεύρου μπορεί να είναι από 2-5 mm. Το νεύρο στόχος προφανώς βρίσκεται σε στενή γειτονία με τον κινητικό κλάδο, την αρτηρία και τη φλέβα του, άρα απαιτείται απόλυτη βεβαιότητα πριν την εφαρμογή της θεραπείας, για την αποφυγή επιπλοκών.
Στη συνέχεια το ηλεκτρόδιο θερμαίνεται ελεγχόμενα στην επιλεγμένη θερμοκρασία, για μερικά λεπτά (1 ως 2,5 λεπτά, ανάλογα με το θεραπευτικό πρωτόκολλο) και ασκεί τη θεραπευτική δράση του. Η αύξηση της θερμοκρασίας δεν είναι επώδυνη για τον ασθενή γιατί κατά τη διάρκεια της θερμοπηξίας χορηγείται μέθη και συστηματική κεντρικώς δρώσα αναλγησία, από τον αναισθησιολόγο. Η εφαρμογή θερμότητας σε αισθητικό νεύρο θα ήταν ιδιαίτερα επώδυνη, χωρίς τη συνεχή αναισθησιολογική κάλυψη, στις περισσότερες περιπτώσεις. Η τυπική επέμβαση διαρκεί 30-90 λεπτά, δεδομένου ότι μπορεί να απαιτηθεί θερμοπηξία περισσότερων του ενός αισθητικών κλάδων, ή η προσπέλαση να είναι δυσχερής λόγω ανατομικών ανωμαλιών της περιοχής (πχ σημαντικά οστεόφυτα, ή ανατομικές παραλλαγές).

 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Η θεραπεία με ραδιοσυχνότητες είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης αρκετών χρόνιων επώδυνων συνδρόμων. Αν ο πόνος μειωθεί σημαντικά με την πρώτη εφαρμογή ραδιοσυχνότητας τότε η θεραπεία μπορεί να επαναληφθεί και άλλες φορές. Υπάρχει ισχυρή κλινική τεκμηρίωση ότι η θεραπεία με ραδιοσυχνότητα είναι αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της νευραλγίας τριδύμου, του ριζιτικού νευρικού πόνου και του πόνου της σπονδυλικής στήλης (Lord 2002). Σε μια μεγάλη μελέτη, το 92,5% των ασθενών με νευραλγία τριδύμου ανέφερε άριστη ή καλή ανακούφιση μετά από θεραπεία του γαγγλίου του τριδύμου με παραδοσιακή ραδιοσυχνότητα (Chen 2001).
Η απονεύρωση των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων στην οσφυϊκή και την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, με εφαρμογή ραδιοσυχνότητας στον έσω νευρικό κλάδο είναι τεκμηριωμένη με μεγάλες μελέτες (RCT studies). Στην τελευταία  ανασκόπηση της Αμερικανικής Ένωσης Επεμβατικών Ιατρών Πόνου (ASIPP), για την επεμβατική  αντιμετώπιση του χρόνιου σπονδυλικού πόνου, συμπεραίνεται ότι η απονεύρωση των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων στην οσφυϊκή και την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, είναι ισχυρά τεκμηριωμένη επέμβαση, όσο αφορά την αποτελεσματικότητά της για μικρό χρονικό διάστημα (3-6 μήνες) και μέτρια τεκμηριωμένη για μεγάλο χρονικό διάστημα (>1 χρόνο).

Μετά τη θεραπεία οι ασθενείς συνήθως απαλλάσσονται από την ανάγκη συνεχούς χορήγησης αναλγητικής αγωγής, με όλες τις πιθανές παρενέργειες και την αναποτελεσματικότητα που αυτή μπορεί να επιφέρει, ενώ επιστρέφουν πλήρως στις δραστηριότητές τους χωρίς κανένα περιορισμό.

Ιδίως στην περίπτωση της απονεύρωσης των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων στην οσφυϊκή και την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, η απουσία ή η μείωση του πόνου (πχ της οσφυαλγίας ή της αυχεναλγίας), επιτρέπει να γίνουν άλλες θεραπευτικές δράσεις (πχ φυσιοθεραπείες για μυική ενδυνάμωση), που βοηθούν διαρκώς και μακροπρόθεσμα στην μείωση των επεισοδίων πόνου.